Mijn vriend, Henry Smart
De bekende Ierse auteur, Roddy Doyle, heeft duidelijk iets met trilogieën. Enorm genoten, heb ik van zijn zogenaamde Barrytown-trilogie (The Commitments, The Van en The Snapper), vooral dan van 'The Commitments. (Jimmy zit voor eeuwig in mijn geheugen) Recent heb ik de jongste trilogie, nl. die over Henry Smart uitgelezen.
De inhoud in een notendop: In 'A star called Henry/De ster Henry Smart' ontmoeten we Henry Smart die in de armoede in Dublin begin vorige eeuw zijn vader op een gewelddadige manier verliest, er alleen met zijn broertje op uitrekt en ook zijn broertje aan door armoede veroorzaakte ziekte moet afgeven. Hij komt dan terecht in het Ierse verzet bij de Paasopstand van 1916 en zal van af dan in dat kader in opdracht moordaanslagen plegen. Hij zal ook zijn vader wreken. Het boek eindigt met de vlucht van Smart voor zijn eigen opdrachtgevers.
In 'Oh, play that thing/De man achter Louis' zoekt Henry zijn weg in Amerika en wordt een soort rechterhand van Louis 'Satchmo' Armstrong, nog voor die beroemd is. In Amerika vindt Smart ook zijn vrouw en dochter terug. En met zijn vrouw en kinderen trekken ze door de States als een soort 'Bonnie en Clyde'. Bij het op een trein springen, verliest Henry niet alleen zijn been, maar ook zijn gezin. Uiteindelijk wordt Henry opgevangen door de filmregisseur Ford.
En tot slot in 'The death republic/De dode republiek' zet Henry Smart na vele jaren terug voet op Ierse bodem. Ford wil immers het leven van Henry verfilmen. Uiteindelijk wordt Smart conciërge op een school en komt op bejaarde leeftijd opnieuw in aanraking met de vernieuwde generatie van Ierse vrijheidstrijders. Hij merkt dat er niet veel veranderd is. Aanslagen en tegenaanslagen. De nieuwe generatie behandelt hem als een soort trofee, de moedige oud-strijder van 1916.
Er gaan stemmen op dat Doyle zich in de trilogie laatdunkend uitlaat over de Ierse vrijheidsstrijd en diegenen die deze strijd gestreden hebben. Ik ben het daar maar deels mee eens. Ten eerste is het een roman en geen biografie. Ten tweede, men moet daar ook eerlijk over zijn, kwamen de strijders van 1916 uit alle lagen van de bevolking en streden vaak met heel veel verschillende idealen of persoonlijke doelstellingen. En net dat komt zo goed uit de verf in de drie boeken. Ieder had wel zijn eigen redenen.
Als geen ander slaagt Roddy Doyle er opnieuw in verschillende karakters te bedenken die met hun beide benen bij wijze van spreke in de Ierse turf staan, die zo door en door menselijk zijn. Ook situaties zijn vaak zeer herkenbaar. Zoals het personage dat pocht er in het GPO bij te zijn geweest, terwijl Smart de persoon in kwestie nog nooit heeft gezien. Ook emotionele scènes, zoals Smart bij het sterfbed van zijn, in 'A star called Henry', rivaal Ivan.
Het is prachtig hoe Doyle diepmenselijke zaken verweeft met humor, fictieve situaties met maatschappijkritiek, enz. De drie boeken nemen je mee op de reis die Smart aflegt en gaandeweg word je vanzelf de vriend van Henry.
Tot slot geef ik nog één raad mee. Lees aub de boeken alle drie en in de juiste volgorde. In het tweede en derde deel komen er immers verwijzingen naar 'A star called Henry'. En als je ze niet na elkaar leest, weet je niet echt wat bepaalde citaten daar staan te doen en zou je de 'pointe' wel eens kunnen missen. Vermits je ze alle drie moet lezen, wil ik ook nog zeggen dat je je niet mag laten afschrikken door de hoeveelheid. Het gaat tenslotte over in totaal meer dan 1200 bladzijden. Maar je zal zien, je gaat daar zeer vlot door. Ik heb er alleszins met volle teugen van genoten en wens jullie hetzelfde.
