Werknemersparticipatie, een verfrissend vakbondsgeluid

Het gebeurt niet dikwijls, maar tijdens de betoging in Brussel afgelopen woensdag was er waarlijk een verfrissend geluid te horen. Een liberale vakbondsman pleitte er onomwonden voor de werknemersparticipatie in bedrijven. Zeg maar: medewerkers worden mede aandeelhouder.  Het zou dan ook zinvol zijn om het huidig systeem te vereenvoudigen en daarnaast een duurzame manier van werknemersparticipatie te organiseren op maat van zowel kleine familiebedrijven als grote beursgenoteerde ondernemingen.

Sedert 2008 kan een onderneming een belastingvrije bonus van max. 2500 € uitkeren aan zijn medewerkers. Het dient om hen te belonen voor hun inzet, betrokkenheid en trouw aan het bedrijf, maar kan slechts mits omslachtige procedure en voorafgaandelijk aan een boekjaar. Probleem hierbij is: met welke zekerheid kan men zijn winst/groei voorspellen een jaar voor de feiten?

Er valt dan ook te pleiten voor een modern systeem waarin werknemers kunnen participeren in het bedrijf. Een systeem waar zowel kleine ondernemingen als multinationals kunnen aan deelnemen.

Op dit moment kan dit onder de vorm van ofwel aandelenopties of door middel van winstdeelname. Probleem is dat op deze bedragen nog altijd gedeeltelijk sociale bijdragen betaald dienen te worden op het moment van uitkering (13,1 % of deel werknemersbijdrage in bijdrage SZ).

Het huidig (vakbonds-)denken rond dit thema beperkt zich tot het afpakken van de hoge bonussen van topmanagers. Maar wie wordt daar beter van? Gaat de maatschappij er echt op vooruit als een handvol mensen een beetje armer worden gemaakt? Beter is te streven naar een systeem waarin alle participanten kunnen delen in het succes van hun bedrijf. Het uitgangspunt moet zijn: hoe maken we de taart groter en hoe kunnen we iedereen die daartoe heeft bijgedragen een deel van geven.

Vakbonden zijn enkel gefocust op een continue instroom van de kas van de sociale zekerheid zonder de moeite te doen de uitgaven aan enig kritisch onderzoek te onderwerpen. Maar met de op één na hoogste sociale lasten op arbeid moeten er andere manieren gevonden en aanvaard worden om medewerkers te belonen. Het huidig systeem verwent teveel degenen die niet deelnemen aan de arbeidsmarkt en belast zij die zich inzetten hetzij als werknemer of werkgever!

Werknemersparticipatie vergroot niet alleen de betrokkenheid van de werknemers maar het versterkt ook de oriëntatie van de onderneming en het rendement op lange termijn.  Het is ook een vorm van evolueren naar een modern sociaal economisch beleid. Maar misschien nog wel het belangrijkste argument (voor de werknemers): een succesvol, dynamisch en marktgericht bedrijf garandeert hem in grote mate een jobgarantie op lange termijn! Daar kunnen vakbonden toch niet ongevoelig voor zijn?!

Het huidig systeem (dat amper wordt toegepast) dient dan ook te worden herzien en vereenvoudigd. Zo zou men het besluit om tot een uitkering te komen pas dienen te gebeuren na een boekjaar en niet ervoor. Op zich is het niet verkeerd dit te koppelen aan een aantal voorwaarden maar in essentie blijft het toch afhankelijk van de geboekte resultaten.

Voor aandelenparticipaties of -opties is het wenselijk het wettelijk kader te actualiseren en te moderniseren. Op dit moment blijft het teveel beperkt voor grote en vaak beursgenoteerde bedrijven. Er dient een flexibel systeem ontwikkeld te worden waar ook kmo-ondernemingen hun bedrijfskapitaal kunnen openstellen voor haar werknemers zonder aan invloed te verliezen in de besluitvorming. Er dient een kapitein op het schip te blijven.

Een mogelijkheid zou kunnen zijn dat er, als alternatief op een groepsverzekering, virtuele aandelen worden gecreëerd (zonder stemrecht) waarvan de waarde gestort wordt op een gepersonaliseerde rekening. Betrokkene krijgt hier dan jaarlijks zijn waardestijging of dividend gestort. Men zou dit bedrag dan belastingsvrij kunnen opvragen na bv 5  jaar (1/5). Op die manier moet de werknemer niet wachten tot zijn pensioen om de vruchten te plukken van zijn inzet maar kan het geld aanwenden voor verbouwing huis, nieuwe auto, vakantie, kinderen etc.

Belangrijkste uitgangspunt moet echter blijven: mensen die zich inzetten op een flexibele manier belonen en motiveren. Want dat is de enige garantie op welvaart in de toekomst!