Elsschot - Vic van de Reijt

Het politieke reces is een uitgelezen (flauwe woordspeling) moment om wat bij te lezen. Gedurende het politieke jaar is daar immers niet steeds de tijd voor en stapelen de aangekochte boeken zich op. Mijn eerste recesboek heb ik alweer achter de kiezen. Welk? Elsschot, leven en werken van Alfons De Ridder van Vic van de Reijt.

Wat mij betreft een zeer waardevolle biografie over een van de grootste schrijvers van de Nederlanden. Het is immers niet de zoveelste biografie in rij. De auteur heeft de ondertitel "Leven en werken van Alfons De Ridder" zeer bewust gekozen. van de Reijt combineert in de biografie immers drie belangrijke aspecten van De Ridder. De Ridder als reclameman, als 'Pater Familias' en als Elsschot. De biograaf heeft dan ook het zakelijk archief van De Ridder uitgebreid bekeken.

En vermits de hij zeer chronologisch tewerk gaat, worden de drie aspecten zeer mooi in elkaar verweven. Prachtig is het om te zien hoe de familieman de zakenman beïnvloedt, hoe de zakenman met de auteur omgaat en hoe de schrijver de familieman (bv. Pensioen) en zakenman (bv. Lijmen) in zijn boeken tot zijn recht laat komen. Enzovoort.

Evenzeer fascinerend is hoe vaak toeval er alsnog voor gezorgd heeft dat De Ridder een schitterende literaire carrière heeft kunnen neerzetten en hoe één gedicht eigenlijk een einde heeft gemaakt aan al dat moois. Wat dat betreft roept het herinneringen op aan de Antwerpse volksgroep De Strangers. Of hoe er in dit land eigenlijk weinig veranderd.

Maar de biografie is alleszins een boek dat elke Elsschot-liefhebber moet gelezen hebben. Ook al zullen de grootste aanbidders van Elsschot, zeker in de Vlaamse Beweging, het niet volledig met me eens zullen zijn. Immers de kleine kantjes van De Ridder komen, ondermeer door het doorwaden van zijn zakelijk archief, zeer uitdrukkelijk aan bod. Het boek belicht immers de mens De Ridder. En een mens is maar een mens. Kortom, van de Reijt legt op een magistrale wijze het spanningsveld tussen "Boorman" en "Laarmans" in De Ridder bloot.

Het lijkt me dan ook best dat deze biografie samen gelezen wordt met andere werken over Willem Elsschot. Maar als je een genuanceerd beeld wil hebben, lijkt me dit werk in het geheel van al wat er al is verschenen onontbeerlijk. 

Vic van de Reijt - Elsschot, Leven en werken van Alfons De Ridder, Athenaeum-Polak&Van Gennep, Amsterdam 2011