Film 'Desert Flower' (Woestijnbloem)
Op uitnodiging van de Nederlandstalige Vrouwenraad de avant-première van de film Desert Flower bijgewoond in Brussel. De film is gebaseerd op het levensverhaal van het bekende Somalische fotomodel Waris Dirie. Ze ontvluchtte haar geboortedorp nadat ze op 13-jarige leeftijd werd uitgehuwelijkt als vierde vrouw aan een oudere nonkel. Ze overleefde een barre tocht door de woestijn en slaagde erin haar grootmoeder terug te vinden in Mogadishu. Een tante is ambassadeursvrouw in London en dus stuurt oma Waris erheen om als meid te werken. Want terug naar huis gaan is uitgesloten en bij oma blijven kan niet. Op het moment dat de burgeroorlog uitbreekt in Somalië, wordt de ambassadeur teruggeroepen. Waris weigert mee te gaan en duikt onder in London waar ze aan de slag gaat als poetsvrouw in een fastfoodtent. En daar wordt ontdekt door een bekende fotograaf. De rest is geschiedenis.
Als Waris al een tijdje een succesvol model is, maakt ze bekend dat ze als driejarige de ergste vorm van vrouwenbesnijdenis moest ondergaan. Zelfs zoveel jaren later kan ze zich de besnijdenis haarfijn voor de geest halen. Dat nieuws slaat in als een bom en zo wordt Waris het gezicht van de honderdduizenden vrouwen die gedwongen werden besneden. De praktijk komt vooral voor in delen van Afrika, zowel in islamitische als christelijke gezinnen. Nergens staat in de Bijbel of de Koran dat dit een religieuze verplichting is. Toch blijft deze barbaarse praktijk voortduren, 'omdat het altijd zo is geweest'. Omdat de traditie het wil.
Je kunt je afvragen waarom grootmoeders, moeders en tantes nog steeds toelaten dat meisjes op zulk gruwelijke wijze worden verminkt. Soms laten ze daarbij zelfs het leven, door de weinig hygiënische manier waarop het vaak nog gebeurt. Levenslang dragen ze de gevolgen van de besnijdenis, zeker als het de zwaarste vorm is. Sex hebben is een martelgang en bevallen al helemaal een nachtmerrie, zeker als je niet in een fatsoenlijke uitgerust ziekenhuis terecht kan.
Ik kan er zelf ook niet bij met mijn verstand. Maar ergens begrijp ik het ook wel: het is ofwel hun dochter(s) laten besnijden, ofwel hen zien uitgespuwd worden door de eigen familie en dorpsgemeenschap als hoeren, als onreine en oneerbare vrouwen. Enkel besneden vrouwen kunnen trouwen. En trouwen was en is het hoogste ideaal in deze gemeenschappen. De sociale druk is zeer groot en vaak hebben vrouwen in zulke maatschappijen niets te zeggen… Want de mannen vinden dat wel gemakkelijk, dat een besneden vrouw zo belemmerd is in haar vrouwelijkheid en sexualiteit, zodanig dat stiekem sex hebben wel het laatste is waaraan deze vrouwen (durven te) denken. Een vorm van controle dus. Om de eer van de familie te beschermen. En de verantwoordelijkheid van de mannen dan? Goede vraag! Om sex te hebben, moet voor zover ik weet je toch met twee zijn? Enfin!
Wat ik wil zeggen: hoog tijd om deze middeleeuwse praktijken af te schaffen. Daarom moeten de regeringen die deze praktijken al wettelijk hebben verboden, verder ondersteund worden en de mensen ter plaatse gesensibiliseerd worden dat er andere manieren zijn om de overgang naar volwassenheid te markeren. Hier in België is vrouwenbesnijdenis verboden. Gelukkig maar! Maar, we moeten er alles aan doen dat meisjes uit migrantengezinnen die uit landen komen waar de vrouwenbesnijdenis nog steeds wordt toegepast, worden beschermd en streng opgevolgd. Want het risico bestaat dat ze tijdens een bezoek aan het land van hun ouders tijdens de vakanties alsnog besneden worden.
